Skip to toolbar

Lesson 13

Barannoo 13ffaa: QORICHA SAMMUU ADOOCHU, SEERAAN ALA FAYYADAMUU FI SAALUMMAA.

Kaayyolee Barannoo

  • Barattoonni hiika qorichaa, araada qoricha sammuu adoochuu ni beeku; araada qorichoonni sammuu adoochan Itoophiyaa keessatti namoonni heddumminaan fayyadaman maqaa waamu.
  •  Barattoonni maalummaa araada qoricha sammuu adoochuu fi quunnamtii inni amala badaa saal-quunnamtii dargaggoonni agarsiisan waliin qabu ni hubatu.
  • Barattoonni dhiibbaawwan araadni qoricha sammuu adoochu geessisuu fi tarkaanfiiwwan ittisaa hawaasa keessatti fudhatamuu qaban ni hubatu.
  • Darggagootaa fi dargaggeeyyii araada qoricha sammuu adoochuutiif saaxilaman gargaaruuf fedhii agarsiisu 
  • Balaa fayyadamtoota araada qoricha sammuu adoochuu mudatan ni balaaleffatu
  • Dhiibbaa fayyadamtoota qoricha sammuu adoochuutiin isaan irra ga’u ni qolatu.
  • Qoricha sammuu adoochuu fi araada qoricha sammuu adoochuu irratti hiryoota isaanii mana barnootaa fi hawaasa keessa jiraataniif barnoota kennuuf fedhii agarsiisu
  • Sodaa tokko malee ofitti amanamummaa fi bifa kabajaatiin araada qoricha sammuu adoochuu keessatti kan hin hirmaanne ta’uu hojiin agarsiisu.
  • Ga’ee taphachuudhaan dhiibbaawwan qorichaa fi qorichoonni araada qabsiisanuu hawaasa keessatti geessisan ni agarsiisu.
  • Ogeeyyii fayyadamaa fi araada qoricha sammuu adoochanirratti beekumsa qaban daawwachuufi deeggarsa gaafachuuf qabatamaan agarsiisu

Seensa

Barannoo kana keessatti barattoonni odeeffannoo waa’ee qoricha sammuu adoochuu fi saalummaa baratu. Caalaattimmoo walitti dhufeenya qoricha sammuu adoochuu fi saalummaarratti xiyyeeffata. Jalqaba, maalummaa qoricha sammuu adoochuu fi qoricha sammuu adoochu seeraan ala fayyadamuutiin eegala. Itti aansee, dhiibbaa qoricha sammuu adoochu fayyadamuun gama saalummaatiin geessisutti tara. Barnootichi barattoonni rakkoolee qoricha sammuu adoochu fayyadamuun uumamanii fi rakkoolee kunneen akka HIV/AIDS fi saal-quunnamtii of eeggannoo maleeirraa akka of eegan odeeffannoo isaan barbaachisu kennuuf gargaara.

Learning Resources

Teaching Methodologies

Wixinee Barnootaa

1. Sissi’eessituu (daq. 5)

 2. Wiyta Dadammaqsuu – Qorichoota sammuu adoocha; maal isaan? (daq. 10)

 3. Dhiyeessa – Surata /qoricha sammuu adoochuu fi saalummaa (daq. 30)

4. Hoj-garee: Araada qoricha sammuu adoochuurraa of qusachuun qaba; sababnisaas… (daq. 30)

 5. Goolabaa fi hoj-manee (daq. 5)

1. Calaqqee

Hoj-manee boqonnaa dabreerratti barattoota waliin mariyadhu, maal akka baratan

  1. Sissi’eessituu (daq. 5)

Akkamitti  

Barattoonni faaruu Ingiliffaa kana haa faarfatan: I like chocolate, you like chocolate, we like chocolate, choco (3X) late; I like pineapple, you like pineapple, we like pineapple, pine (3X) apple; I like bubble gum, you like bubble gum, we like bubble gum, bubble (3X) gum”. Irra deddeebi’anii haa farfatan.

3. Wiyta Dadammaqsuu – Qorichoota sammuu adoocha; maal isaan? (daq. 10

Galma

Barattoonni maalummaa qoricha sammuu adoochurratti hubannoo bu’uuraa argatu

Akkamitti 

Tartiiba 1 

Jecha QORICHA jedhu qubee guddaadhaan gabatee-gurraacha irratti barreessi.

Taartiba 2 

Qorichoonni maal akka ta’an barattoota gaafadhuu garaagarummaa qorichootaa akka waliif ibsan afeeri. 

Tartiiba 3 

Hiikawwan fudhatamoo ta’an maraa fi yaadota kennaman gabatee-gurraacha irratti jecha QORICHA jedhu jalatti katabi. Kana booda, barattoonni odeeffannoo gilgaala dhiyeessa itti aanuu keessatti kenname akka dubbisan afeeruudhaan cufi.  

4. Dhiyeessa (daq. 30) 

Galmawwan

  • Barattoonni dhimmoota qoricha, qoricha sammuu adoochuu, fayyadama qoricha sammuu adoochuu, araadaa fi dhiibbaa fayyaa saal-quunnamtiirratti, HIV/AIDS dabalatee irratti qabaniin wal-baru.
  • Barattoonni qorichoota sammuu adoochan, keessumattuu caatii fi dhiibbaa inni jireenya dargaggootaarratti qabu irratti ni mariyatu.

Akkamitti

Barattoonni dhiyeessicha akka dubbisan gaafadhu. Barattoonni osoo dhiyeessicha dubbisuu qabxiilee marii dhiyeessichaa waliin hojjechuu qabu.

Dhiyeessichi mata-dureewwan armaan gadii of keessatti haammata: 

  • Qoricha seera-qabeessaa fi qoricha seera-dhabeessa
  • Fayyadama qorichaa fi qoricha sammuu adoochu fayyadamuu, araada.
  • Gosoota qorichaa kanneen bu’uura ta’an
  • Dhiibbaa qoricha sammuu adoochu fayyadamuu fi araadni jireenya nama tokkoo irraan ga’u
  • Sababoota fayyadama qorichaa fi qoricha sammuu adoochuu
  • Dhiibbaa qorichi sammuu adoochu fayyaa saalummaa r (HIV/AIDS dabalatee) fi ulfarratti qabu
  • Araada qoricha sammuu adoochuu addaan kutuu/dhaabuu
  • Barnoota kana qabxiilee ijoo barataman gabaabsitee gudunfuun cufi.

5. Araada qoricha sammuu adoochuurraa of qusachuun qaba; sababnisaas… (daq. 30) 

Galmawwan:

  • Barattoonni qoricha sammuu adoochurraa of qusachuun maaliif akka barbaachisu hubannoo bu’uuraa argatu:
  • Barattoonni qoricha sammuu adoochu fayyadamuun maaliif filannoo jireenyaa gaarii akka hintaane ni ibsu.

Akkamitti

  • Dhiyeessicha dubbisuu fi oduuwwan dhaggeeffachuun barattoonni garee afuriin ijaaramanii qoricha sammuu adoochuu maaliif fayyadamuu akka hinqabne mariyatu.
  • Tokko tokkoon garee poostara waliin qopheessanii mata-dureesaa “Araada qoricha sammuu adoochuurraa of qusachuun qaba; sababnisaas…” jedhu waliin dhiyeessu. Barreeffamni hanga danda’ametti hojii kalqaa ta’uu qaba. Maarkara, peennaa, irsaasa abbaa halluu yookiin meeshaalee barreeffamaa argatan fayyadamuu danda’u. 

6. Goolabaa fi Hoj-manee (daq. 5)

Wantoota barnoota guyyaa keessatti barataman barattoota yaadachiisuun xumuri. Qorichoota sammuu adoochan fi rakkoolee naannoosaaniitti mullatan ibsuun akka goolaban barattoota gaafadhu. Gaazexootaa fi weebsaayitii intarneetii dhuma barannoo kanaatti kennaman dubbisuudhaan beekumsa dabalataa akka horatan itti himi. Barnoota itti aanu keessatti maaltu akka hojjetamu odeeffannoo kenniif.

Hoj-manee

Barattoonni gochaalee barannoo kana keessatti karoorfatan hojiirra oolchuu eegaluu ni danda’u. Barattoonni rakkooleen qoricha sammuu adoochuun walqabatan yoo isaan mudate bakka deeggarsa argachuu danda’an akka soqan gaafadhu. Dhaabbilee fi waajiroota naannoosaanii kanneen ittisa qoricha sammuu adoochuurratti dammaqinaan hojjetan haa barbaadan. Barattoonni buufatawwan tajaajila kennan kanneen daawwatan barbaaddachuu ni danda’an.

Handouts

Assessment

0
Created on By adminadmin

Quiz for Lesson 13

Quiz for Lesson 13

1 / 7

13.1. Qorichoota biyya keenya keessatti seeraa fi seeraan alaa (dhorkaman) ta’an bal’inaan ibsi.

2 / 7

13.2. Gosoota qorichoota biyya keenya keessa jiranii fi beekamoo ta’anii tarreessi.

3 / 7

13.3. Dhiibbaa araadni qorichaa/addiction/ jireenya nama tokkoorratti fiduu danda’u tarreessi

4 / 7

13.4. Namootni akkamitti araada qorichoota adda addaatiif saaxilamuu danda’u?

5 / 7

13.5. Dhiibbaa qorichootni fayyaa qaamota saalaarratti qabanii fi HIV fi ulfaaf saaxiluu keessatti qban tarreessi

6 / 7

13.6. Hiriyootni kee araada qorichootaa akka hin godhanne akkamitti gorsita?

7 / 7

13.7. Rakkoon barataa araada qorichoota garaagaraan qabaman mudachuu danda’u maali jettee yaadda?

Your score is

The average score is 0%

0%

References